Web 1.0 (Geleneksel Web)

Web (World Wide Web), “kısaca bilgiye erişilebilir küresel ağ evrenidir” (Berners-Lee, 1996). Bu evren sanaldır; insanların birbirleriyle etkileşebildiği, metinler, resimler, sesler, animasyonlar, 3 boyutlu dünyalar, videolar içeren ve birbirine bağlantılar yoluyla bağlı sayfaların oluşturduğu sanal bir ortamdır. Web (World Wide Web), “kısaca bilgiye erişilebilir küresel ağ evrenidir” (Berners-Lee, 1996). Bu evren sanaldır; insanların birbirleriyle etkileşebildiği, metinler, resimler, sesler, animasyonlar, 3 boyutlu dünyalar, videolar içeren ve birbirine bağlantılar yoluyla bağlı sayfaların oluşturduğu sanal bir ortamdır.

Tim Berners-Lee’nin vizyonuna göre Web:

  1. İnsanların ve bilgisayarların iletişim ve etkileşim yoluyla bilgi paylaşabilecekleri,
  2. Kendi aralarında bağlantılar yoluyla bağlantılar oluşturulmuş, metin, resim, ses, boyutlu dünyalar, videolar içeren sayfaların olacağı,
  3. Küresel ağ (internet) üzerinde bulunan sanal bir evrendir (ortamdır).

Web 2.0 (Günümüz Webi)

Tim Berners-Lee ve Laningham arasında geçen bir web yayınında (IBM, 2006) Tim Berners-Lee, Web 2.0’ın insanlar tarafından ne anlama geldiğinin tam olarak bilinmediğini vurgulamakla birlikte, Web 2.0 olarak isimlendirilen dönemin aslında webin ortaya çıkış amacı olan insanların etkileşimde bulanabileceği bir sanal ortam oluşturma vizyonunun parçası olduğunu vurgulamaktadır. Ayrıca Web 2.0 döneminde Web 1.0 döneminde çalışan insanlar tarafından geliştirilen standartların ve teknolojilerin kullanıldığını belirtmektedir.[6]

Web 2.0, O’Reilly Media tarafından 2004’de kullanılmaya başlayan bir sözcüktür ve ikinci nesil internet hizmetlerini – toplumsal iletişim sitelerini, vikileri, iletişim araçlarını, folksonomileri- yani internet kullanıcılarının ortaklaşa ve paylaşarak yarattığı sistemi tanımlar. Kelimenin tam anlamı tartışmaya açıktır, Tim Berners-Lee gibi teknoloji uzmanları da kelimenin manasını sorgulamıştır.

Tim O’Reilly’e göre Web 2.0’ın kısmen tanımı şöyledir: “Web 2.0 bilgisayar endüstrisinde internetin bir düzlem olarak ilerlemesiyle bir işletme devrimi ve bu düzlemin kurallarını başarı için anlamaya çalışmaktır. Bu kurallar arasında başlıcası şudur: Ağ etkilerini daha çok insanın kullanabilmesi için programlar kurmak.”[6]

AJAX, SOA, bıcır (widget) gibi teknolojik terimlerle açıklanmaya çalışılan Web 2.0 gerçekte bir akımdır. Teknolojik araçlar, bu yaklaşıma hizmet edecek yardımcı araçlardan ibarettir. Web 2.0, web hizmetini iyileştirmek amacıyla ziyaretçilerin siteye katılımını (participation) sağlamak, yine aynı amaçla diğer sitelerle ve ziyaretçilerle işbirliği (collaboration) yapmak fikrine dayanan bir akımdır. Haberdar olmayı ve katılımı kolaylaştırmak amacıyla AJAX, bıcır (widget), RSS… gibi teknolojiler kullanılabilmektedir. Siteler kendi aralarında işbirliği yapmak amacıyla SOA, XML, WebService gibi teknolojiler kullanabilmektedirler. Bu akımda, içeriğin sınıflandırılmasından (etiketleme-tagging) zenginleştirilmesine kadar (Örn: Wikipedia) her türlü büyük-küçük katkı teşvik edilir ve memnuniyetle karşılanır.

Basit bir dille Web 2.0VikipediYoutubeflickrdel.icio.usEkşi Sözlükpilli networkFacebook vb. arkadaşlık siteleri gibi kullanıcıların diğer kullanıcılar için ziyaret ettikleri İnternet siteleri veya kullandıkları programlardır.

Web 2.0, İnternet sitelerinin bilgi barınağı olmasından işleyen platformlara taşınmasına ve İnternet programlarını son kullanıcılarına hizmetine, kullanıcıların bir bilgi ya da uğraşı paylaşıp tekrar kullanmasına, gelişmiş organizasyon ve kategorilendirme, ve İnternet’in ekonomik değerinin yükselip alçalmasını da tanımlayabilir.

Web 2.0 ilk olarak kullanıldığında, sosyal ağ sitelerini; blog ve vikileri temsil ediyordu.

Web 2.0 ın bizlere kazandırdığı yeniliklerden biri de Etiket Bulutudur. Etiket Bulutu oluşturmak için bloglara, resimlere ve hatta forum lara etiketler yapıştırarak daha sonradan başka kullanıcıların bu yazılara ulaşmasını sağlamaktır.

İlk Web 2.0 konferansında ise; Tim O’Reilly ve John Battelle Web 2.0 prensiplerini şöyle sıraladı:

  • Bir platform (ortam) olarak İnternet.
  • Verilerin üstün gücü.
  • Katılım mimarisi ile ağ etkileri.
  • Açık kaynak gelişimi.
  • İçeriğin ve servis sendikasının hafif yük getiren işletme modelleri.
  • Programların benimsenme döneminin sonları.
  • Tek bir aletin üstündeki yazılımlar.
  • İlk benimsenenler tarafından kolayca alınabilmesi.

Tim O’Reilly’nin verdikleri örnekler ve şirketler bu ilkeleri kısmen kabul etmiş ve Web 2.0leşmişlerdir. Kabul edenler güçlerini neredeyse tamamen insanlarla ilgili ilişkilerinden ve onların yaptırımlarından alırlar. Kademeleri de çevirim içi ve çevirim dışı özelliklerine değindir.

Google’dan Sergey Brin Web 2.0 konferansında

3. Kademe’de Web 2.0 kullananlar, çevirim dışı iken kullanışlı olmayan sadece çevirim içiyken kullanılabilenlerdir. Bunlar: VikipedieBaySkypeYoutubecraigslist,del.icio.usdodgeball, ve Adsense gibi sitelerdir.

2. Kademe’de kullananlar çevirim dışı da hizmet edebilenler ancak çevirim içi avantajlarını kullananlardır. O’Reilly bu kademeye örnek olarak Flickr’ı örnek göstermiştir.

1. Kademe’de programlar ise çevirim dışı da kullanılabilen ama özelliklerini çevirim içiyken kazanabilenlerdir. O’Reilly buna örnek olarak Google Docs & Spreadsheets ve iTunes’u vermiştir.

0. Kademe’de ise çevirim dışı da hizmet edebilenlerdir. Buna örnek olarak O’Reilly MapQuest ve Google Maps gibi haritalandırma programlarını göstermiştir. Ancak, kullanıcıların da katılımlarını kabul edenler 2. kademede gösterilebilir. (Google Earth gibi) İnternet sitesi odaklı olmayan, email, Anında mesajlaşma ve hatta telefon gibi uygulamalar da Web 2.0 internet hiyerarşisi içindedir.